در ادامه سلسله نشست‌های علمی دوره مشترک آموزش عالی مطالعات خاورمیانه، که با همکاری دانشگاه امام صادق(ع) و دانشگاه اونیدولومیتی ایتالیا (Unidolomiti) برگزار می‌شود، شامگاه پنج‌شنبه ۲۰ شهریورماه وبیناری با عنوان «غرب آسیا: تقاطع دین، فرهنگ و فلسفه» از ساعت ۲۱ تا ۲۴ به وقت ایران برگزار شد. این نشست با ارائه دکتر محمدحسین شعاعی، عضو هیأت علمی دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)، همراه بود و ترجمه همزمان آن به زبان ایتالیایی در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفت.

عبور از کلیشه‌ها: ضرورت نگاه چندبعدی به غرب آسیا
دکتر شعاعی در آغاز سخنان خود به نقد تصویر کلیشه‌ای و تقلیل‌گرایانه رسانه‌های غربی از غرب آسیا پرداخت. او توضیح داد که این منطقه اغلب تنها از دریچه نفت، جنگ و افراطی‌گری بازنمایی می‌شود، در حالی که غرب آسیا سرزمینی کهن با پیشینه‌ای غنی از فرهنگ‌ها، ادیان و فلسفه‌های گوناگون است. وی تأکید کرد که شناخت این منطقه بدون رویکردی چندبُعدی و تحلیل هم‌زمان دین، فرهنگ و فلسفه امکان‌پذیر نیست.

دین؛ سیستم عامل فرهنگی منطقه
در بخش نخست، دکتر شعاعی به جایگاه بنیادین دین در زندگی مردم غرب آسیا پرداخت و آن را یک «سیستم عامل فرهنگی پویا» خواند که حضور آن نه تنها در زندگی فردی بلکه در عرصه‌های جمعی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آشکار است. او چهار بُعد اصلی دین را شامل: چارچوب هنجاری و قانونی، سازنده فضا و زمان، منبع زیبایی‌شناختی و نهاد اجتماعی–اقتصادی دانست و برای تبیین این ابعاد به نمونه‌هایی مانند مناسک حج و رویداد عظیم اربعین اشاره کرد.

جریان‌های فکری؛ دیالکتیک سنت و مدرنیته
در ادامه، دکتر شعاعی به معرفی جریان‌های فکری منطقه پرداخت و «دیالکتیک سنت و مدرنیته» را کلید فهم تحولات فکری و فرهنگی غرب آسیا دانست. او نخست به فلسفه کلاسیک اسلامی اشاره کرد که در آن مکاتب مشائی با ابن‌سینا، اشراق با سهروردی و عرفان با ابن‌عربی و مولوی، نمونه‌هایی بارز از پیوند عقل، شهود و معنویت به شمار می‌روند. سپس به رویارویی منطقه با مدرنیته پرداخت و جریان‌های معاصر را در قالب سه رویکرد «اسلام‌گرایی»، «روشنفکری دینی» و «پست‌اسلامیسم» معرفی کرد. او همچنین دیدگاه‌های شاخص برخی اندیشمندان هر رویکرد را همراه با نمونه‌های عینی توضیح داد و در بخش پرسش و پاسخ به سؤالات شرکت‌کنندگان پرداخت.

جمع‌بندی و هشدار نسبت به ساده‌سازی
دکتر شعاعی در جمع‌بندی تأکید کرد که پیچیدگی و چندبُعدی بودن تحولات غرب آسیا، نتیجه نقش پررنگ دین و فرهنگ در زندگی فردی و جمعی مردمان این منطقه است. به گفته او، فهم درست این پیچیدگی‌ها نیازمند رویکردی میان‌فرهنگی و جامع است. وی هشدار داد که هرگونه تحلیل یا سیاست‌گذاری که این چندبُعدی بودن را نادیده بگیرد و بر کلیشه‌های رسانه‌ای غربی تکیه کند، به خطا خواهد رفت و در نهایت به شکست منجر خواهد شد.