گزارش رونمایی اولین کتاب مشترک بین المللی دانشگاه امام صادق(ع) تفسیر شیخ صدوق

 | تاریخ ارسال: 1398/11/20 | 


باسمه تعالی

مراسم رونمایی از کتاب تفسیر القرآن الکریم للشیخ الصدوق در تاریخ 28 خرداد 98 با حضور جمع زیادی از اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق (ع) در سالن شهید مطهری برگزار شد. در این مراسم رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی و ارشاد آقای دکتر مصلایی پور،  مولفان کتاب آقایان دکتر محمود کریمی عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق (ع) و دکتر محسن دیمه کار عضو دانشکده علوم قرانی مشهد، دکتر محمد جواد صادقی مجد عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق (ع)، و نیز آقای دکتر معارف استاد دانشکده الهیات دانشگاه تهران  شرکت داشتند. در ابتدای مراسم، ریاست دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، ضمن خیر مقدم به حاضران در جلسه، نشر این اثر را به عنوان نخستین اثر مشترک بین المللی دانشگاه امام صادق (ع) مصداقی از احیای امر اهل بیت دانست و انتشار این اثر را به نویسندگان تبریک گفت.
    سپس آقای دکتر محسن دیمه کار یکی از نویسندگان این اثر تفسیری با اشاره به شخصیت عظیم شیخ صدوق، در مورد نوآوری های ایشان در این تفسیر از جمله دیدگاه های شیخ صدوق در مورد برخی از علوم قرآنی توضیحاتی ارائه داد . تبیینی متفاوت و ممتاز از جمع قرآن، نزول دفعی، سبعه احرف و مباحث مربوط به وحی از جمله نوآوری های تفسیر شیخ صدوق در عرصه علوم قرآنی است که می توان از تراث علمی اهل بیت  و آراء اجتهادی شیخ صدوق در این تفسیر  مشاهده کرد.
دکتر دیمه کار بیان داشت که علوم قرآنی که در دانشگاه ها و مراکز علمی ما تدریس می شود به طور عمده برگرفته از منابع اهل سنت و صحاح سته است. ما باید علوم قرآنی را در منابع شیعه و معارف اهل بیت جستجو کنیم. شیخ صدوق یکی از دانشمندان برجسته ای است که می توان با تتبع در آثارش و به طور خاص در روایات تفسیری منقول از اهل بیت و اجتهادات تفسیری وی، به علوم قرآنی از منظر شیعه و معارف ناب اهل بیت دست یافت.
 نوآوری های تفسیری شیخ صدوق که اوج آن را در مقدمه کتاب کمال الدین می بینیم در تفسیر آیه «إنی جاعل فی الأرض خلیفه»، و برخی دیگر از مباحث تفسیری-کلامی ایشان منعکس شده است. دکتر دیمه کار در ذیل این مطلب به خلأ تفسیر اهل بیتی از آیات قرآن اشاره کرد که میراث تفسیری شیخ صدوق می تواند این خلا را به خوبی پر کند.
آراء تفسیری ابن بابویه اگر چه الهام گرفته از روایات اهل بیت علیهم السلام است اما وی در اثر انس با روایات اهل بیت و با اجتهاد به معنی واقعی آن، به تفسیر اجتهادی قرآن نیز روی آورده است، تفسیری که صبغه روایی و صبغه اهل بیتی دارد. وی در آثارش به مهمترین شبهات علمی مخالفان و معاندان در مباحث توحید، نبوت و امامت، با ظرفیت والای روایات اهل بیت علیهم السلام و رویکرد اجتهادی در کلام و تفسیر، پاسخ گفته است.
از آنجا که موضوع امامت مورد اهتمام جدی شیخ صدوق بوده، با مطالعه در آثار شیخ صدوق و تفسیر بازسازی شده ایشان، می توان به تفسیر و تصویر صحیح و دقیقی از اهم مباحث تفسیری-کلامی مربوط به امامت با رویکردی روایی-اجتهادی دست یافت.
در ادامه دکتر محمود کریمی، دیگر مولف این تفسیر ضمن بر شمردن ویژگی های شیخ صدوق از جمله جامعیت، همت و پشتکار، کثیر التالیف بودن ، تعبد و عبودیت در درگاه خداوند متعال، سعه صدر علمی و جذب علما و شاگردان غیر شیعه، و با اشاره به نقش ایشان در نقد حدیث ، و تقویت مبانی و بنیادهای مذهب اهل بیت ، تصویری از کتاب تفسیر القرآن لکریم للشیخ الصدوق و ویژگی های آن ارائه داد. وی ضمن اشاره کوتاهی به روش بازسازی این اثر، به محتوای آن مشتمل بر مقدمه علمی ، روایات و اجتهادات شیخ صدوق در قالب تفسیر ترتیبی، و نیز تفسیر موضوعی در انتهای کتاب اشاره کرد و آن را مصداقی از  احیای تراث شیعی دانست. در ادامه، وی به درس ها و عبرت هایی اشاره کرد  که دانشجویان امرز می توانند از  از شیخ صدوق و آثار وی بگیرند. این درسها استفاده از فرصت ذی قیمت جوانی، جامعیت در فهم دین و علوم اسلامی ، مطالعه و آشنایی با آراء دگر اندیشان و شبهه های مخالفان ، جدیت در مطالعه و تحصیل، و همت بلند داشتن است.
سپس ارتباط ویدیو کنفرانس با آقای شفیق جرادی رئیس معهد المعارف الحکمیه که ناشر مشترک این کتاب است برقرار شد. ایشان ضمن گرامیداشت یاد آیه الله مهدوی کنی به عنوان موسس و رئیس دانشگاه امام صادق (ع)و تجلیل از مولفان کتاب ،  چاپ و نشر این تفسیر را در شرایط کنونی امری ضروری و مهم دانست. وی اشاره کرد که در جهان کنونی عده ای می خواهند دین را از مسائل سیاسی و اجتماعی و رهبری و مدیریت جامعه جدا کنند در حالی که در معارف اهل بیت و تفسیر شیخ صدوق مجموعه گرانبهایی از معارف و آموزه های اهل بیت دیده می شود که می تواند پاسخ محکمی به شبهه پراکنان در این عرصه باشد. وی افزود روایات و آراء تفسیری شیخ صدوق می تواند در راستای تولید علوم انسانی اسلامی نقش بزرگی را ایفا کند. در پایان وی اظهار امیدواری کرد که همکاریها بین معهد المعارف الحکمیه و دانشگاه امام صادق علیه السلام با شتاب بیشتری ادامه یابد.
در پایان آقای دکتر معارف استاد دانشگاه تهران به عنوان داور این اثر تفسیری ضمن تبریک انتشار این اثر به نویسندگان، کتاب تفسیر القرآن الکریم را افتخاری بزرگ برای دانشگاه امام صادق (ع) دانست. ایشان ضمن بر شمردن امتیازات این اثر، سه مقدمه مولفان در ابتدای کتاب را بسیار ارزشمند شمرده که می تواند به عنوان کتاب و پژوهشی مستقل مورد استفاده جامعه علمی قرار گیرد.
ایشان افزود این تفسیر در حد تفسیر علی بن ابراهیم قمی بلکه بالاتر از‌ آن است چون انتساب این تفسیر به علی بن ابراهیم محل تردید است و شخصیت گردآورنده تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم به لحاظ رجالی مجهول است، در حالی که شخصیت علمی و حدیثی شیخ صدوق، شناخته شده و مورد وثوق است.
 
ایشان تفسیر بازسازی شده از شیخ صدوق را از نسخه کنونی تفسیر عیاشی نیز بالاتر شمرد زیرا تفسیر کنونی از عیاشی، تا انتهاء سوره کهف است و نیمه دیگر این تفسیر از بین رفته است، افزون بر اینکه ناسخ این تفسیر، اسناد روایات آن را (جز یک راوی و گاه دو راوی آخر) حذف کرده، و تفسیر را از حالت اسناد به حالت ارسال و تعلیق درآورده که اعتبار این تفسیر را مخدوش نموده است.
این در حالی است که تفسیر بازسازی شده از شیخ صدوق علاوه بر اینکه تقریبا همه سوره های قرآن( نه همه آیات) را شامل می شود، روایات آن به صورت مسند و با اتصال سند و ذکر تمام منابع، نقل شده است. افزون بر این، تفسیر مذکور مشتمل بر آراء تفسیری شیخ صدوق نیز هست، امری که در تفسیر عیاشی دیده نمی شود.
لذا تفسیر شیخ صدوق در عرض تفسیر عیاشی و علی بن ابراهیم قرار می گیرد و بلکه از جهاتی از آن دو تفسیر بالاتر است و اهمیت بیشتری دارد.
این استاد دانشگاه تهران احیای بخش هایی یا روایاتی از سایر آثار مفقوده شیخ صدوق با استناد به کتب دیگر بزرگان امامیه را که ثمره تلاشهای مولفان این کتاب است، امتیازی دیگر برای این اثر بین المللی دانست و اشاره کرد که این موضوع نیز می تواند از ابعاد نوآورانه پژوهش مذکور به شمار اید. دکتر مجید معارف سپس پیشنهاداتی را جهت تکمیل و تدقیق بیشتر برای چاپهای بعدی کتاب ارائه داد. ذکر تعامل علمی شیخ صدوق با برخی مشایخ اهل سنت و نقل روایات ایشان، اشاره به میزان اعتبار روایات این تفسیر در مقدمه کتاب، و نقد برخی از روایات یا دیدگاه های نقل شده در این اثر، از جمله پیشنهادات داور علمی این کتاب در مراسم رونمایی بود.   
لازم به ذکر است مقدمات چاپ اولین کتاب مشترک بین المللی دانشگاه به همت اداره همکاری های علمی و بین المللی در سال 1395 صورت گرفت و کتاب مزبور در سال 1398 در بیروت و با همکاری معهد المعارف الحکمیه لبنان به چاپ رسید. علاقه مندان جهت تهیه این کتاب می توانند به فروشگاه کتاب صادق جنب دانشگاه امام صادق علیه السلام مراجعه نمایند.



CAPTCHA
دفعات مشاهده: 1374 بار   |   دفعات چاپ: 236 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر