به همت معاونت پژوهشی دانشکده و انجمن علمی دانشجویی الهیات سخنرانی علمی با موضوع «روش تصحیح و تحقیق نسخ خطی» برگزار شد
| تاریخ ارسال: 1399/11/29 |
به همت معاونت پژوهشی دانشکده و انجمن علمی دانشجویی الهیات، سخنرانی علمی با موضوع «روش تصحیح و تحقیق نسخ خطی؛ مطالعه موردی تصحیح و تحقیق کتاب زبور الهی در ادعیه، اوراد و اعمال مأثور از پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام، تألیف علم الهدی محمد (فرزند فیض کاشانی) » در روز دوشنبه ۲۷ بهمن ۹۹ از ساعت ۱۰ صبح با ارائه استاد بهراد جعفری (محقق و مصحح نسخ خطی حدیث شیعه) برگزار گردید.در این جلسه، ابتدا استاد بهراد جعفری مقدماتی لازم و مهم برای ورود به حوزه تصحیح تراث خطی حدیث شیعه را بیان نمودند. از جملهی این مقدمات، اشراف کامل به کتاب و شناخت تام آن است. مصحح باید علاوه بر مطالعه دقیق و موشکافانه کتاب، شمای کلی مطالب و محتوا را کاملا به خاطر سپرده و با آن مأنوس شود. آشنایی با ادبیات عرب و تسلط بر زبان عربی نیز از مقدمات مهم دیگری است که مصحح باید نسبت به آن واقف باشد.
استاد جعفری با بیان این مطلب که کار تصحیح دارای آداب خاصی است، اشاره ای به اخلاقیات و سلوک استاد بزرگ خویش مرحوم علی اکبر غفاری نمودند و در این خصوص اظهار داشتند که مرحوم غفاری همواره بر سحر خیزی و تهجد بسیار مقید بوده و پس از عبادات سحر، کار تصحیح را آغاز می نمودند. ایشان در هنگام کار بر روی نسخ خطی، همواره با وضو بودند و دقت تامّی در کار داشتند. ایشان همواره بر این مطلب تأکید مینمودند که کار تصحیح، به جهت آنکه قرار است علوم الهی به نسل های بعد منتقل شود و احیای سخن معصومین علیهم السلام است، حساسیت بسیار بالایی را می طلبد و نباید حتی یک واو از متن جابجا شود.
استاد جعفری در ادامه، برخی نکات را در خصوص روند و مراحل تصحیح نسخ خطی حدیث ذکر نمودند؛ از جمله اینکه در ابتدا باید نسخه های بسیار معتبری از کتاب تهیه شود و پس از آن، نسخههایی که دارای اجازه نامه (مجاز) باشند در اولویت قرار گیرند. در مرحله بعد، متون با نسخهها مقابله شوند که در این مرحله، باید متن کتاب را لغت به لغت و با دقت بسیار زیادی خواند. این بخش از کار، زمانبر ترین مرحله از فرآیند تصحیح را به خود اختصاص می دهد.
از دیگر نکات در روند تصحیح کتب، آن است که مصحح باید به حال و هوای کلی کتاب و ناسخان آن اشراف پیدا کند. برای نمونه، در کتاب التهذیب، پس از یافتن تعدادی نسخه معتبر و مجاز، متوجه شدیم یکی از ناسخان، علی رغم اینکه لغت شناس ماهری بوده و واژه ها را با دقت خاصی استنساخ نموده، اما از آنجایی که چندان به رجال آشنایی نداشته، گاهی اوقات در سلسله سندها مرتکب اشتباه شده است. به عکس، در یکی دیگر از نسخ معتبر التهذیب، عکس مطلب فوق مشاهده می شود. لذا باید به این نکته توجه داشت که خود کاتب و ناسخ کتاب، چه شخصیتی داشته است.
استاد جعفری با بیان اینکه مصحح باید به رجال و اسامی افراد و همچنین خود احادیث تسلط داشته باشد، نمونه هایی را از کارهای تصحیح که به همراه استاد علی اکبر غفاری داشتند، تشریح نمودند. برای نمونه در کتاب الخصال شیخ صدوق آمده است: «ثَلَاثَهَ إِنْ لَمْ تَظْلِمْهُمْ ظَلَمُوکَ؛ السَّفِلَهُ وَ زَوْجَتُکَ وَ خَادِمُکَ». استاد غفاری پس از خواندن این حدیث، همواره بر انتساب این حدیث به معصوم علیهم السلام تردید داشتند، تا اینکه پس از بررسی ایشان، مشخص شد از این حدیث، یک «واو» سقط شده است؛ بدین صورت که در تحف العقول این حدیث اینگونه آمده: «ثلاثه و ان لم تظلمهم ظلموک». حذف یک واو از متن، باعث شده بود که معنای حدیث به کلی تغییر کند. لذا اشراف به احادیث برای مصحح از اولویت بسیار بالایی برخوردار است.
در پایان جلسه نیز استاد بهراد جعفری با بیان اینکه تصحیح کتاب «زبور الهی» تألیف علم الهدی محمد (فرزند فیض کاشانی) به پایان رسیده و در شرف چاپ است، به سؤالات شرکت کنندگان پاسخ دادند.
صوت جلسه:
مطالب مشابه
دفعات مشاهده: 649 بار |
دفعات چاپ: 291 بار |
دفعات ارسال به دیگران: 0 بار |
0 نظر