به همت معاونت پژوهشی دانشکده و انجمن علمی دانشجویی الهیات؛ سخنرانی علمی با موضوع «قرائات منسوب به اهل بیت علیهم السلام» برگزار شد
| تاریخ ارسال: 1399/12/5 |
.jpg)
به همت معاونت پژوهشی دانشکده و انجمن علمی دانشجویی الهیات، سخنرانی علمی با موضوع «قرائات منسوب به اهل بیت علیهم السلام» در روز دوشنبه ۴ اسفند ۹۹ از ساعت ۱۰ تا ۱۲ با ارائه آقای دکتر امیرحسین عامی مطلق (پژوهشگر حوزه قرائات قرآن کریم) به صورت مجازی برگزار گردید.آقای دکتر عامی مطلق در ابتدای جلسه با بیان اینکه مبنای نزول قرآن به صورت شفاهی و حفظ کردن ذهنی آیات بوده، اظهار داشتند نزول قرآن بر مبنای «کتبنا له فی الالواح» نبود؛ بلکه بر مبنای «فاذا قرأناه فاتبع قرانه» بوده است. قرار نبود که قرآن در اختیار خواص باشد و عموم مردم که بیسواد بودند، برای آگاهی از محتوای آن، به خواص رجوع کنند؛ بلکه قرار بود قرآن از همان بدو نزول، در سینه ها جای گیرد تا به تیراژ بالا تکثیر و از گزند تحریف در امان بماند. لذا سیاست کلی اهل بیت علیهم السلام، قرائت قرآن بر مبنای قرائت مسلمین بود. ایشان به مردم نفرمودند که برای یافتن قرائت صحیح به ما رجوع کنید؛ بلکه فرمودند: «اقرأ کما یقرأ الناس» و با توجه به اینکه مردم هر دیاری، قرائت خاص خود را داشتند، این فرمایش امامان معصوم علیهم السلام را می توان به نوعی به معنای تقریر قرائات رایج آن دوران دانست. البته باید به این نکته توجه داشت که عدم توصیه به پیروی از قرائت اهل بیت علیهم السلام، به معنای عدم وجود قرائت آنان نیست.
در ادامه، دکتر عامی مطلق به بررسی قرائات به جای مانده از اهل بیت علیهم السلام پرداختند. ایشان با بیان اینکه به طور کلی، اصول قرائت خاصی (به معنای احکام مد، تقصیر، ادغام و...) از معصومین علیهم السلام به ما نرسیده است، در خصوص فرش الحروف (یعنی تغییر کلمات و جابجا شدن حروف در آیات قرآن کریم) بیان داشتند که مواردی از این گونه موارد از معصومین علیهم السلام نقل گردیده است که رگه های آن را می توان در کتب متنوع روایی، تفسیری و قرائی پیجویی نمود.
دکتر عامی مطلق با تأکید بر اینکه شرایط صحت قرائت در خصوص قرائات مختلفی که به جای مانده باید رعایت شود، این شرایط را با توجه به آنچه در کتب مختلف آمده، ۳ شرط دانستند: ۱- سند ، ۲- مطابقت با قواعد زبان عربی ولو به وجهی از وجوه ، ۳- مطابقت با رسم المصحف.
۱- شرط سند: به دو حالت کلی و موردی تقسیم می شود. در حالت کلی، یک سند برای تمامی آیات قرآن ذکر شده است (مانند سند حفص از عاصم از ابوعبدالرحمن سلمی از امام علی علیه السلام). این شرط به صورت اجمالی، موجب می شود که منقول بودن قرائت را تأیید نموده و جلوی ایجاد روزافزون قرائات و ادعای قرائت را می گیرد. اما این بدین معنا نیست که تمامی کلمات، عینا به صورت دقیق از مروی عنه روایت شده و همان قرآن اولیه بوده است. در حالت موردی، یک سند جزئی برای یک آیه ذکر شده است. مثلا در خصوص آیه ۱۵۹ سوره انعام: «انّ الذین فرّقوا دینهم» آمده که امام علی علیه السلام، آنرا به صورت فارقوا دینهم می خواندند. در خصوص این گونه روایات و قرئات موردی، باید گفت که یا سند ندارند و یا اینکه سندشان نیازمند بررسی جدی دارد.
۲- شرط تطابق با قواعد عربی: این شرط با توجه به انعطاف زبان عربی، برای هر قرائتی می توان حجتی اقامه کرد؛ کما اینکه در کتاب های مفصل حجه القرائات، حتی برای قرائات شاذ نیز وجهی از وجوه قواعد عربی آورده است. به طور کلی، شرط تطابق با قواعد عربی گرچه شرط درستی است و جلوی برخی از قرائات شاذ مانند «و ما تنزّلت به الشیاطون» را می گیرد، اما به قدر کفایت، کاربردی نیست.
۳- شرط مطابقت با رسم المصحف: منظور از رسم المصحف، شیوه نگارش مصحف عثمانی است که طی گزارشاتی در کتب مختلف مثل المقنع دانی یا کتاب المصاحف ابن ابی داود ذکر شده است. رسم المصحف در طول تاریخ، تغییر نداشته است، و حتی در موارد خاصی مانند آیه ۸۸ سوره انبیاء «نجی المؤمنین» به همان شکل اولیه حفظ شده است. هیچ یک از بزرگان و علمای پیشین نسبت به اصلاح آن اقدام نکرده اند و خبری نیز از ائمه علیهم السلام در خصوص اصلاح آن وارد نشده است. البته ذکر این نکته لازم است که خط اولیه، فاقد نقطه و اعراب بود و بعدا توسط ابوالاسود دؤلی اعراب گذاری و توسط یحیی بن یعمر و نصر بن عاصم نقطه گذاری شد. به طور کلی، مطابقت قرائت با رسم المصحف، حداقلی ترین شرط منطقی و کم خطاترین و مطمئن ترین شرط ممکن امروزی است، به شرطی که مبتنی بر نقل باشد و نه اجتهاد.
در پایان این جلسه نیز ایشان با بیان اینکه بیش از ۵۰۰ مورد قرائت از اهل بیت علیهم السلام گردآوری شده، اظهار داشتند که در بیش از ۸۰ مورد، قرائات قراء عشره با قرائت ایشان مطابقت دارد و مواردی از این قرائات را ذکر نمودند. برای نمونه در خصوص آیه ۱۴ سوره احزاب از امیر المؤمنین علیه السلام نقل شده که «سُئِلوا» را با تسهیل همزه به صورت «سُیِلوا» قرائت کرده اند.
صوت جلسه:
مطالب مشابه
دفعات مشاهده: 405 بار |
دفعات چاپ: 157 بار |
دفعات ارسال به دیگران: 0 بار |
0 نظر