سلسله یادداشت‌ها‌ی فقه الاقتصاد

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۸/۱۰/۱۸ | 
بسمه تعالی
یادداشت تحلیلی حجت‌الاسلام دکتر محمد مبشری عارف -  فقه‌ الاقتصاد  


موضوع 1:  از سلسله‌یادداشت‌های فقه‌الاقتصاد
  • بحث ضمانت و کیفیت اخذ آن از دیدگاه شارع، بررسی دیدگاه مشهور و رد آن
همان طور که اربابان لغت  درستی به آن اشاره کردند. ضامن شدن به معنای قبول انتقال ذمه. به عبارت دیگر انتقال ذمهی مدیون اصلی (مباشر) به ذمهی ضامن یا در ضمن آن.1 با بررسی دقیق آیات و روایات در این بحث که این ضمانت را شارع امضاء کرده است و عرف هم قبل از اسلام از بستر ضمانت استفاده می کرده. شک و تردیدی نیست. لکن محل نزاع در کیفیت اجرای برخورد با ضامن در صورت تخلف یا تعلل در پرداخت دیونات است که متأسفانه برداشت های سطحی از منطوق بعضی آیات و روایات و بدون تأمل به نگاه تأمین مالی اسلام و ابواب مختلف آن سبب شده است تا در بسیاری از موارد مکلف ضامن ،دچار عسر و حرج شود و به حکم دین ،او دچار فقر شود و تاکنون کسی در فرایند استنباطات قبل که چنین خروجی هایی در افتاء داشته است ورود استنباطی نداشته باشد و تاکنون قوانین ضمانت و روش اخذ آن هم با همان روش اجرا شده است. اما آنچه را که آنها مدعی هستند می فرمایند همین که فرد ضامن، ضمانت می کند که من ضامن می شوم در پرداخت مدیون اصلی، اگر نپرداخت کافی است در این که پول و مطالبات مدیون اصلی از وی اخذ شود. ولو طرف مجبور به فروش خانه و لوازم ضروری شود به حکم قانون. اولاً آنچه که آیات و روایات بحث ضمان را ثابت می کند فقط انتقال را ثابت می کند. در کیفیت اخذ آن ساکت است. ثانیاً وقتی انسان مصارف تأمین مالی اسلام من جمله زکات، خمس، صدقات و... را می بیند. نقطه ی اشتراک همه ی آن ها در منطوق آیات و روایات فقرزدایی است. پس چطور ممکن است شارع در بحث ضمانت دستور دهد که ضامن بدون علم غیب ضمانت کند پرداخت 5 ساله و مدت دار دیگران. اولاً آیا این گونه امضاء را شارع معتبر می داند. در معسر کردن ضامن و فقیر شدن آن؟ ثانیا بر فرض قبول اگر قرار است در تامین مالی اسلام فقر زدایی شود، آیا خود شارع حکمی می دهد علیه حکم خود؟ یا نه، می گوید تو فقیر کن. من هم او را بی نیاز می کنم؟ لذاست که انصافاً بحث کیفیت اخذ از ضامن که کاربردیترین مساله در مباحث فقه الاقتصاد است، نیاز به تحولی جدی دارد و بسیاری از قوانین جاری کشور در بانک ها و کل مباحث ضمان را عوض می کند که ان شاء الله در مناظره ای که با برادر عزیزم جناب حجه الاسلام موسویان خواهیم داشت، بشود جبران مافات کرد.
-1مفتاح الکرامه ج 5.       مستمسک العروه الوثقی ج 13
محمد مبشری عارف
10/9/1398
 



CAPTCHA
دفعات مشاهده: 528 بار   |   دفعات چاپ: 75 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر