دکتر عبدالملکی: تولید در کشور مشکل سیاستی دارد/تقویت روحیه کارآفرینی؛لازمه جهش

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۹/۱/۱۷ | 

به گزارش روابط عمومی دانشگاه امام صادق علیه السلام و به نقل از خبرگزاری مهر، حجت الله عبدالملکی، عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق (ع) در پاسخ به این سوال که با توجه به نام‌گذاری سال ۹۹، توسط رهبر معظم انقلاب، شاه‌کلید جهش تولید چیست، گفت: ما چند گلوگاه داریم که اگر به اینها بپردازیم تا حد زیادی مشکلات تولید حل می‌شود. گلوگاه اول مربوط به بروکراسی تولید است. هرقدر که ما بروکراسی تولید را تسهیل کنیم، تولید خود به خود اتفاق می‌افتد.


تولید، به طور طبیعی اتفاق می‌افتد، تنها باید موانع آن‌را برداشت

وی ادامه داد: تولید یک اتفاق طبیعی است، یعنی اگر کسی مانع نشود به صورت طبیعی اتفاق می‌افتد. در واقع تولید، حالتی تکوینی دارد که خداوند در ذات انسان قرار داده است. انسان ذاتاً تولید کننده است و منابع تولید نیز در طبیعت و… وجود دارد. چیزی که مشکل ایجاد می‌کند این است که یکسری موارد زائدی پیش می‌آید و مثل سنگی که در مقابل چرخی قرار می‌گیرد، مانع تولید می‌شود. بنابراین مهم‌ترین کار این است که موانع باید برداشته شود.
 

بروکراسی مجوزهای تولید، اولین مانع تولید است

این کارشناس اقتصادی، با اشاره به اولین مانع تولید، گفت: بروکراسی از جمله موانع تولید است. بروکراسی یعنی کسانی که قصد تولید دارند از چه کسانی باید مجوز بگیرند و رضایت چه کسانی باید جلب شود. ما فرایندی طولانی برای اعطا مجوز تولید از بخش‌های محیط زیستی گرفته تا نهادهای نظارتی و وزارت خانه‌های تخصصی داریم که این مشکل ایجاد می‌کند.

وی ادامه داد: این فرایندهای بروکراتیک ماه‌ها طول می‌کشد و بسیاری از تولیدکننده‌ها در همین موضع منصرف می‌شوند. این باعث می‌شود کسانی که دارای سرمایه، دانش تولید و … هستند به حوزه تولید وارد نشوند. پس هرقدر بروکراسی تولید کم شود، تولید افزایش خواهد یافت.

اصل بر صدور مجوز است مگر جایی که مصلحت خاصی باشد، نه بالعکس!

عبدالملکی با بیان اینکه اصل بر عدم بروکراسی است، گفت: اصل بر این است که همه مجاز هستند فعالیت و تولیدی ای را که صلاح می‌دانند انجام دهند مگر جایی که مصلحت خاصی برای محدود کردن باشد. ما متأسفانه در حوزه بروکراسی تولید گاهی بالعکس عمل می‌کنیم. یعنی متصدیان تصورشان این است که اصل بر تولید نکردن است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود!

عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق (ع) با بیان اینکه طبق رفتار متصدیان، گویی اصل بر مجوز ندادن است، ادامه داد: یک تولید کننده، در حوزه کشاورزی قصد اخذ مجوز فعالیت در روشی داشت که تولید آبزیان و گیاهان در یک چرخه همزمان با هم رخ می‌دهد. جهاد کشاورزی و شیلات، هردو به او گفتند که تا به حال چنین موردی نداشته‌اند به همین دلیل مجوز نخواهند داد. ما از جهاد کشاورزی و شیلات این سوال را می‌پرسیم که آیا مانعی وجود دارد که یک نفر فرضا هم ماهی پرورش دهد و هم گوجه فرنگی تولید کند؟ آیا مسئله بهداشتی و زیست محیطی درد؟ خیر. پس چرا مجوز داده نمی‌شود.

وی با بیان مثال دیگری در زمینه موانع بروکراتیک تولید، گفت: فرد دیگری قصد ایجاد کسب و کار تولیدی داشت که برای آن فعالیت نیاز به برق داشت. این فرد به اداره برق مراجعه می‌کند و اداره برق به او می‌گوید که هیچ دستور و ضابطه‌ای مبنی بر اینکه برق به تولید کننده بدهد ندارد. این تولید کننده می‌پرسد شما که برق دارید من هم که کنتور نصب می‌کنم و هزینه آن‌را می‌پردازم آیا کسی منع کرده که به من برق بدهید؟ اداره برق می‌گوید خیر اما ضابطه‌ای هم نگفته که برق را به شما بدهم.

تسهیلات بانک‌ها باید به سمت تولید حرکت کند

حجت الله عبدالملکی با اشاره به دومین مانع تولید گفت: مسئله بعدی، تأمین مالی است. تولید نیاز به سرمایه و نقدینگی دارد. منابع خصوصی نیز کفاف تولید را نمی‌دهد و به جهت اینکه ۹۰ درصد نقدینگی کشور در اختیار شبکه بانکی کشور است، ما به منابع بانکی نیاز داریم. اگر نقدینگی را به سمت تولید هدایت کنیم از سرمایه خارجی نیز مستغنی می‌شویم و نیازی به آن نخواهیم داشت.

وی با اشاره به مسئله عدم تحرک وام بانک‌ها به سمت تولید، ادامه داد: این نکته وجود دارد که شبکه بانکی دنبال سود ثابت است. در صورتی که ما عمده قرار دادی که در بحث بانکداری اسلامی داریم، قراردادهای مشارکتی است. بانک‌ها باید قرار دادهایی به طور صد در صد مشارکتی و بدون ضوابط و تبصره‌هایی که بخواهد سود را برای بانک تصمیم کند امضا کنند، در چنین صورتی بهره وری نیز افزایش پیدا می‌کند.

فرهنگ کارآفرینی باید در بین جوانان ایجاد شود / ‏‬فرهنگ استخدام شدن، سومین مانع تولید

این کارشناس اقتصادی درباره سومین مانع تولید نیز گفت: سومین مانع، مسئله فرهنگ کارآفرینی است. ما افراد زیادی در کشور داریم که می‌توانند تولید انجام دهند اما فرهنگ تولید برای آنها جا نیفتاده است. متأسفانه بسیاری از جوانان باهوش و خوش فکر ما به دنبال کارمند شدن هستند.

وی ادامه داد: ما دو نوع مفهوم متضاد داریم، مفهوم کارآفرینی و مفهوم کارجویی. متأسفانه نظام فرهنگی و تربیتی ما چیزی را که به جوانان القا کرده است، مفهوم کارجویی است. می‌گوید برو یک لیسانس بگیر بعد به دنبال کسی که تو را به دلیل مدرکت استخدام کند بگرد. ما باید فرهنگ کارآفرینی را ترویج کنیم.

عبدالملکی افزود: باید بگوییم ای جوان تو بیا توانایی خلق ارزش و فروختن آن ارزش را یاد بگیر، سپس ارزشت را تولید کن، آن‌را بفروش و از آن کسب درآمد کن، نه اینکه با فروش وقت و استخدام شدن کسب درآمد کنی.

وی درباره تاکید معارف اهل بیت بر کارآفرینی، گفت: اتفاقاً این نوع نگاه در ادبیات اسلامی هم پررنگ است. در معارف اهل بیت تاکید می‌شود که استخدام شدن و اجیر کسی بودن مکروه است و در مقابل کار آفرین بودن و تولید کننده بودن و صاحب کسب و کار خود بودن مستحب و مورد تاکید است.

در حوزه فنی هیچ مشکلی نداریم، مشکلات تولید، سیاستی است

این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این سوال که مشکل تولید، از جنس مشکلات فنی است و یا مشکلات سیاست‌گذاری، گفت: ما در تولید مطلقاً هیچ بحث فنی نداریم. مباحث فنی یا مربوط به نیروی کار، یا مربوط به مواد اولیه یا مربوط به تکنولوژی و یا مربوط به سرمایه است. ما در هیچکدام از منابع تولید مشکل نداریم. ما در نیروی کار ۴۰ میلیون نفر نیروی آماده به کار را داریم و یکی از غنی‌ترین کشورها در دنیا و منطقه هستیم، که از بین این افراد ۱۵ میلیون تحصیل کرده دانشگاهی وجود دارد.

حجت الله عبدالملکی در زمینه امکانات دیگر کشور در زمینه فنی تولید، گفت: در بحث مواد اولیه ایران یکی از غنی‌ترین کشورهای دنیاست در مجموع نفت و گاز کشور اول دنیا هستیم، در مواد معدنی یکی از بهترین کشورها و غنی‌ترین ها هستیم در حوزه کشاورزی ۴۰ میلیون هکتار زمین قابل کشت داریم، منابع آبی گسترده و فراوان داریم. البته اگر بهینه از آنها استفاده کنیم مشکل آب نخواهیم داشت، مشکل اقلیم نیز نداریم.

وب در پایان خاطر نشان کرد: در حوزه فنی نیز ۴۶۰۰ شرکت دانش بنیان داریم، شهرک‌های صنعتی داریم، زیرساخت‌های گسترده داریم وتقریبا چیزی نیست که ما همتش را برای تولید بکنیم اما نتوانیم تولید کنیم. از نظر سرمایه هم ۲.۳ هزار هزار میلیارد تومان منابع نقدینگی در کشور داریم اما باید موانع کنار هم قرار گرفتن این موارد را برداریم که بخشی از آن فرهنگی و بخش دیگر اداری، قانونی و مدیریتی است.


دفعات مشاهده: 19 بار | دفعات چاپ: 0 بار | دفعات ارسال به دیگران: 0 بار | 0 نظر

دکتر ندری در گفتگو با پایگاه اطلاع‌رسانی اتاق بازرگانی ایران تشریح کرد: چشم‌انداز رشد کسری بودجه در سال ۱۳۹۹

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۹/۱/۱۷ | 
به گزارش روابط عمومی دانشگاه امام صادق علیه السلام و به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی اتاق بازرگانی ایران، کامران ندری استاد اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع) معتقد است: دولت سال ۱۳۹۹ با کسری بودجه مواجه خواهد شد؛ تنها راه ممکن برای دولت انتشار اوراق بدهی و انواع اوراق مالی خواهد بود، اما برای جلوگیری از انباشت بیش از حد بدهی دولت باید از علم اقتصاد و دانش اقتصاددان‌ها کمک بگیرد تا بتواند این مسئله را مدیریت کند.

دولت بزرگترین سهم از اقتصاد ایران را به خود اختصاص داده است؛ اما میزان درآمد با هزینه سازگاری ندارد و دولت مجبور است، برای پوشش هزینه‌های خود به روش‌های مختلف متوسل شود و کسری بودجه را تأمین کند. هرچند میزان بدهی دولت در ایران به نسبت تولید ناخالص داخلی در مقایسه با بسیاری از کشورها، چندان بالا نیست، اما نوع بدهی‌های دولت در ایران و شیوه بازپرداخت آن به اقتصاد آسیب جدی وارد کرده است.

از طرفی پایان سال ۱۳۹۸ و شروع سال ۱۳۹۹ با شیوع ویروس کرونا و آسیب آن به اقتصاد کشور همراه شده، در این شرایط دولت با شرایط سخت‌تری هم مواجه شود. میزان بدهی‌های دولت و شرکت‌های دولتی بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده که بخش مهمی از آن شامل بدهی به بانک‌ها و بانک مرکزی است. استقراض از بانک مرکزی و دریافت پول بدون پشتوانه در سال‌های گذشته آسیب زیادی برای اقتصاد به بار آورده است. 

این روش در سال‌های اخیر اصلاح‌شده و سازوکار بهتری برای ساماندهی بدهی‌های دولت طراحی‌شده است. در این میان اما بخشی از بدهی‌های دولت مربوط به پیمانکاران و بنگاه‌های بخش خصوصی است که به دولت کالا یا خدمات فروخته‌اند و دولت از بازپرداخت هزینه آن با مانده است. این موضوع موجب افزایش بدهی بخش خصوصی به بانک‌ها شده و چرخه حرکت اقتصاد را کند ساخته است.

همچنین در سال‌هایی که تحریم‌های اقتصادی درآمد نفتی را به‌شدت کاهش داده است، پدیده کسری بودجه بیش از گذشته سرجمع بدهی‌های دولت را بزرگ‌تر می‌کند. دولت مجبور است بخش بزرگی از درآمدهای خود را با فروش اسناد و اوراق مالی تأمین کند. از همین رو بدهی‌های آتی دولت با سرعت فزاینده‌ای در حال رشد است.

این پدیده در سال آینده به اوج خود می‌رسد و دولت راهی جز این نخواهد داشت؛ یا به‌نوعی تنها راه دولت در جبران میزان کسری بودجه همان فروش اوراق است، اما نباید میزان بدهی دولت از حد معینی افزایش یابد. البته این مسئله منوط به این است که دولت به قواعد علم اقتصاد پایبند باشد تا بتواند میزان بدهی خود را مدیریت کند.

البته در حال حاضر میزان بدهی دولت خیلی زیاد نیست ولی چاره‌ای هم جز استقراض از بانک مرکزی ندارد. اینکه ما به سمت اوراق بدهی یا افزایش عملیات بازار باز رفته‌ایم یا هر مکانیزمی که بدهی‌زاست، مهم نیست مسئله مهم این است که این بدهی در هزینه‌های جاری صرف نشود، اما به نظر می‌رسد دولت از اوراق بدهی برای پوشش هزینه‌های جاری استفاده می‌کند و این آغاز مشکلات است.

دولت تلاش می‌کند تا کسری‌های بودجه خود را با بدهی پوشش دهد که این اتفاق در سال آینده نیز خواهد افتاد که عملاً یک نوع آینده فروشی منابع است؛ به‌شرط اینکه دولت به قواعد و قوانین علم اقتصاد پایبند باشد و در مدیریت این میزان از بدهی از آن کمک بگیرد. وقتی دولت به عرضه اوراق مشارکت عادت کند مکانیزم‌های دیگر تامین مالی را رها می‌کند و موجب می‌شود تا دولت مدام با یک شیب فزاینده بدهکار شود.

دفعات مشاهده: 17 بار | دفعات چاپ: 0 بار | دفعات ارسال به دیگران: 0 بار | 0 نظر

کرونا و عالمی دیگر به نام فضای مجازی، یادداشتی از دکتر محمد هادی همایون

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۹/۱/۱۶ | 
یکی از تأمل‌برانگیزترین دیدگاههایی را که در این دوره کرونایی خواندم، دیدگاهی بود که از سوی حضرت آیت‌الله میرباقری در خصوص دو احتمال آینده‌نگرانه شیوع کرونا مطرح شده بود. احتمال نخست این که "در امتداد این واقعه، فضای عبور از نظم مادی مدرن به نظم معنوی و نظم تحت تأثیر هدایت‌های الهی و در جهت غلبه ولایت حقه به وجود بیاید." و احتمال دوم آن که " دستگاه ابلیس و شیاطین انس از این فرصت استفاده کنند و با طراحی‌های بزرگ و پنهان در پشت صحنه، به دنبال تغییر مفهوم و سازوکارهای حکمرانی بر جهان و ایجاد یک نظم پیچیده‌تر مادی، یعنی عبور از حاکمیت کنونی قدرتهای مادی بر جهان به سمت حاکمیت مجازی و حکمرانی مجازی و سایبری باشند که فضایی مدیریت‌پذیرتر، خشک‌تر و سخت‌تر است." این یادداشت تکمله و تبیینی است بر این دیدگاه بر اساس فهم و باورهای نگارنده.
آنچه را ما در ادبیات دینی، عالَم نام می‌نهیم، از قبیل عالم دنیا و برزخ و قیامت، بی‌شک به معنای مکانی جدا که انسانها به آن منتقل شده و در آن ظرف قرار می‌گیرند نیست. عالم فضایی است که از نحوه حضور ما و بر اساس اعمال و رفتارهایمان شکل می‌گیرد. نحوه حضور و جنس دنیوی رفتارهای ما عالم دنیا، و اعمال و مناسبات برزخی و ملکوتی ما عالم ملکوت را شکل می‌دهد، آنچنان که نحوه حضور هنرمندانه در همین عالم دنیا عالم هنرمندان، و فضای حاکم بر رفتار کودکان عالم کودکان را شکل می‌دهد.
این عوالم در یک جمعبندی و تقریب از آنچه تا کنون گفته شده از ذات اقدس الهی به نام هاهوت سرچشمه گرفته و سپس در رتبه‌ای پایین‌تر، آنجا که این ذات در قالب اسماء و صفات الهی تجلی کرده و به چشم می‌آیند به عالم لاهوت می‌رسند. این عالم نتیجه تجلی تام صفات الهی در رفتار معصومان و اهل بیت (ع) در همین عالم دنیا و طول زندگی مادی ایشان است. لاهوت در رتبه‌ای پایین‌تر به فضای انسانهای مؤمن سرریز شده و عالم قیامت یا جبروت را در رتبه نخست، و سپس در تنزلی دیگر عالم برزخ یا ملکوت را شکل می‌دهد که هر کدام ویژگی‌ها و کارکردهای خاص خود را دارد. نهایتاً در پایین‌ترین لایه و در تنزل آخر به عالم دنیا یا ناسوت و مُلک می‌رسیم که از ماده و قوانین آن سرشار شده است. این سیر در لسان اهل عرفان به قوس نزول و در اصطلاح قرآنی به هبوط نامگذاری شده است.
اما در نگاهی دیگر و این بار از پایین به بالا، در فرایند عروج و قوس صعود، اگرچه به هر میزان به عوالم بالاتر سیر کنیم بر شرف آن عالم افزوده می‌شود، اما آنچه سبب این شرف و این سیر می‌شود اَعمالی است که در نازلترین لایه یعنی عالم دنیا انجام شده است، که فرمودند: "الیوم عمل و لا حساب و غداً حساب و لا عمل". و این معنای جایگاه و اهمیت عالم دنیا و اَعمال آن است. البته بی‌شک این بدان معنی نیست که در عالم دنیا تنها باید دنیوی عمل کرد و پس از انتقال به عالم ملکوت، در رتبه بالاتر، اعمال ملکوتی را پیش کشید. رفتارهای ملکوتی در فضای دنیا است که عالم ملکوت را بر انسانها می‌گشاید و آسمان را به زمین پیوند می‌دهد. به تعبیری دیگر در تاریخ، اتفاقات سرنوشت‌ساز در عالم دنیا واقع می‌شود، اما از سوی کسانی که ضمن حضور فعال در آن، ارتباط خود را با ملکوت قطع نکرده و از آنجا دائماً تغذیه شده و رزق مدام دارند، تا بتوانند راه خود و دیگر انسانها را به سمت آسمان هموار کنند.
اینک آنچه در مورد وضعیت کرونایی جهان معاصر ما می‌توان گفت این است که به نظر می‌رسد در پایان جهان و در دوره‌ای که آخرالزمان می‌دانیمش، شیطان و حزب شیطان به آخرین تلاش خود در تقابل با حزب‌الله و زمینه‌سازان ظهور دست زده‌اند، تلاشی نه تنها برای نگاه داشتن انسان در دنیا، که برای کشاندن او به رتبه‌ای پایین‌تر که در اندیشه و خیال باطل‌شان خود را در آن فضا نیرومندتر و ساختارها و مناسبات‌شان را مستحکم‌تر می‌دانند. این رتبه و فضا، عالمی است که می‌توان آن را عالم مجازی یا فضای مجازی نام نهاد، عالمی که وهم و خیال در رتبه‌ای پایین‌تر از دنیا و با مجازی اندر مجاز دنیا آن را برپا ساخته است.
همانگونه که در مورد عالم دنیا و لزوم هبوط به آن و سپس آغاز سیر از این پایین‌ترین رتبه گفتیم، در اینجا نیز گفتگو از مطلوب نبودن ورود به این عالم و ادامه تقابل در آن نیست. همانطور که در عالم ملکوت اثری از جنگ‌افزار و سلاحهای دنیوی نیست، و در عین حال در سفر به دنیا مأمور شده‌ایم تا "اعدّوا لهم ما استطعتم من قوه"، در این عالم نیز بدون تردید باید وارد شده و خود را در جنگ پیش رو به شدت قوی کنیم. تنها با پیروزی در این جنگ مجازی است که می‌توانیم در عالم دنیا نیز آن را فهم کرده و راه خود را به سمت عوالم بالاتر و بهشت موعود بگشاییم.
در عین حال نباید از یاد برد که در عالم دنیا قرارمان این نبوده که از کاروانسرا بودن آن غافل شده و در آن بمانیم. در دنیا همواره باید با حفظ پیوند به ملکوت و مراحل بالاتر، بر اساس قوانینی آسمانی عمل کرد که در عین حال در دنیا هم معنی‌دار و دارای اثر است. بر همین اساس نیز همواره باید توجه داشته باشیم که در نبرد جدید از سویی باید به جدّ در فضای مجازی وارد و در آن قوی شد، و از سوی دیگر لااقل هر از چندی سری به عالم دنیا و بالاتر از آن با همه مناسباتش زده و از آن توشه برداریم. در این جبهه گسترده و عمیق، قطع ارتباطات دنیایی را همواره باید وضعیتی اضطراری و نه مطلوب و محتوم بدانیم که برای رفع آن در حال نبردیم. 
و سرانجام، نکته آخر آن که این چالش و مکر شیطان و حزب او همانند دیگر اقداماتشان در طول تاریخ اگرچه برای آنان خزی و ذلت ابدی در پی خواهد داشت، اما نهایتاً در همان لحظه‌ی طراحی و اجراء، به شکلی حقیقی‌تر در چارچوب برنامه الهی و سیر دادن انسان و تاریخ به سوی دارالقرار در حال وقوع و پیشرفت است، که فرمود: "و مکروا و مکر الله و الله خیر الماکرین".
محمدهادی همایون
دانشگاه امام صادق علیه السلام 
۱۵ فروردین ۱۳۹۹

دفعات مشاهده: 80 بار | دفعات چاپ: 2 بار | دفعات ارسال به دیگران: 0 بار | 0 نظر

دکتر صادقی در گفتگو با فارس تشریح کرد: راه‌های مقاوم‌سازی اقتصاد مقابل کرونا

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۹/۱/۱۶ | 
به گزارش روابط عمومی دانشگاه امام صادق علیه السلام، با شیوع ویروس کرونا ‌در دنیا، اقتصادهای بزرگ‌ تحت تأثیر این ویروس قرار گرفته‌اند و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در ماه‌های آینده، اقتصاد و مردم بسیاری از کشورها تحت تأثیر کووید۱۹ خواهند بود.

در این راستا با شیوع کرونا در کشور ما نیز، اقتصاد ایران ‌تحت تأثیر قرار خواهد گرفت؛ کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند جریان صاد‌رات، واردات، بنگاه‌های تولیدی و جریان عرضه و تقاضا و معیشت مردم، در این حوزه ‌دست‌خوش تغییر خواهد بود.

‌در راستای تبیین وضعیتی از  ‌اقتصاد کشور پس از بیماریکرونا و پیش‌بینی‌ها در این باره، به سراغ یکی از استادان اقتصاد رفتیم و با وی در این باره گفت‌‌و‌گویی داشتیم.

مهدی صادقی‌شاهدانی، رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع) در این باره به خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، می‌گوید: موضوع اقتصاد پس از بیماری کرونا، علاوه بر اینکه یک موضوع ملی است، موضوعی جهانی است، شاید بتوان گفت پس از بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ میلادی، آنچه کرونا امروز برای دنیا ایجاد کرده است، بزرگ‌ترین بحران اقتصادی است و تقریبا اغلب کشورها همان طور که در بحران سال ۲۰۰۸ میلادی گرفتار شدند و مشکلات عدیده‌ای برای آنها ایجاد شد، در موضوعکرونا هم ‌دچار بحران اقتصادی خواهند شد.

به عنوان مثال صنعت هوانوردی در این بحران شاید تا ۱۰۰ میلیارد دلار ‌متضرر شود، و یا پیش‌بینی‌ها نشان از آن دارد که در کشور آمریکا ‌در شرایطی که معمولا روی نقدینگی وسواس به خرج می‌دهند، ‌بانک مرکزی آ‌نهاتا ‌۸۰۰ میلیارد دلار به بدنه اقتصاد آمریکا تزریق کند تا بلکه بتواند این بحران را به خوبی پشت سر بگذارند.

بنابراین همان طور که ‌بحران کرونا در سطح جهان پیامدهای خاص خود را ایجاد می‌کند و برای مثال در کشوری نظیر چین که رشد قابل توجه اقتصادی دارد‌ ‌و هیچ‌گاه رشد زیر ۷ درصد یا ۶ درصد را نداشته است‌، در این بحران رشد اقتصادی‌ حدود ‌۴ درصد داشته باشد،قطعاً اقتصاد ما هم متأثر از این بحران خواهد شد.

* کاهش ۱۰ درصدی تولید در اسفند ۹۸ به دلیل نبود ایمنی بهداشت در بنگاه‌های اقتصادی

فارس: این ویروس در شرایط اقتصادی کشور ما، چگونه تأثیرگذار خواهد بود؟

صادقی: در شرایط کشور ما وقتی که با این بحران مواجه هستیم، چندین اتفاق رخ خواهد داد و ما برای این اتفاقات که رخ خواهد داد، باید حتماً تدابیر لازم را بیندیشیم؛ در کشور ما حدود یک ماه است که صنایع کشور به حالت تعطیل و نیمه تعطیل درآمده است و این به جهت آن است که نگرانی‌هایی بابت ایمنی بهداشتی در بنگاه‌های اقتصادی حاکم شده است و این دغدغه ایمنی بهداشتی طبیعی است که شرایط تولید را نسبت به گذشته متفاوت خواهد کرد و طبق روال معمول،‌ بنگاه‌های اقتصادی تولید نخواهد داشت.

در اسفندماه ۹۸ یک رکود تولیدی نسبتا قابل توجهی داشتیم و اگر به عنوان مثال در طول سال هر عددی می‌توانستیم تولید داشته باشیم، حداقل ۱۰ درصد آن تولید در اسفند ۹۸ دچار مشکل شد و طبیعی است که عرضه بازار را دچار مشکل می‌کند و این کمبود عرضه، آثار خاص خود را ایجاد خواهد کرد؛ یکی از آثار اقتصادی آن در کنار آثار اجتماعی و فرهنگی، بیکاری است و به دنبال بیکاری، رفاه اقتصادی به شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرد، کاهش رفاه اقتصادی یکی از نتایجی است که ما در این ماه مشاهده می‌کنیم و اگر پیش‌بینی کنیم این جریانکرونا پس از سال ۹۹ هم ادامه یابد که قطعا ادامه دارد، باید برنامه‌ای در نظر بگیریم.

تا زمانی که بحران مربوط به کرونا به نقطه کاهش و قابل قبول برسد، تقریبا یک فصل از سال را به جهت فعالیت‌های تولیدی از دست داده‌ایم و دچار انقباض خواهیم شد، البته باید طوری برنامه‌ریزی شود که اگر این بحران طولانی‌تر هم شد، اقتصاد کمتر متضرر شود.

* با کاهش عرضه و افزایش تقاضا جریان تورمی را در ابتدای‌ ۹۹ تجربه خواهیم کرد‌

فارس: ضروری است چه اقداماتی در این حوزه برای اقتصاد کشور دنبال شود، وظایف مردم و دولت چیست؟چه مشکلاتی را در این حوزه متصور هستید؟

صادقی: پیش‌بینی من این است که اگر اقداماتی را انجام ندهیم با چندین معضل مواجه خواهیم شد؛ اول اینکه برخی از کالاهای وارداتی ما و خصوصا مواد اولیه نمی‌تواند وارد کشور شود و این جریانِ تولید ما را دچار خدشه می‌کند.

دوم اینکه برخی کالاهای صادراتی ما نمی‌تواند صادر شود و این طبیعی است که درآمد ارزی ما را تحت‌الشعاع منفی خود قرار می‌دهد.

سوم آنکه عرضه داخل ما دچار رکود می‌شود و این رکود عرضه در شرایطی که ممکن است تقاضا کاهش دارد، ولی عمق در رکود عرضه، در مقایسه با کاهش تقاضا قابل توجه خواهد بود و اینجا ما با یک کمبود عرضه و مازاد تقاضا مواجه خواهیم بود و طبیعی است که به قیمت‌ها فشار می‌آورد و جریان تورمی را در ابتدای سال ۹۹ تجربه خواهیم کرد.

به هر حال شرایطی است که رخ داده و هیچ گاه شاید انتظار نداشتیم که یک ویروس به این کوچکی اقتصادهای بزرگ دنیا را تحت تأثیر قرار دهد، به هر حال ممکن است سالیان آینده هم چنین ویروس‌هایی اقتصادها و انسان‌های قدری را از پا بیندازند، در کشور ما که اقتصاد‌مان مسائل و مشکلاتی دارد وقتی چنین شرایطی نیز رخ می‌دهد، طبیعی است که اقتصاد بیشتر از دیگر اقتصادهای دنیا متاثر می‌شود.

* دولت از همین نوروز برنامه‌ای فوری و ویژه برای سال ۱۳۹۹ ‌تبیین کند

فارس: با این شرایط برنامه‌های بعدی دولت و کشور در این حوزه چه مواردی باید باشد؟

صادقی: در این باره چندین مورد پیشنهاد می‌شود تا همه بخش‌های کشور ‌پیگیر باشند،  اولین موضوع جدی که دولت باید حتماً در این موضوع ورود کند تبیین برنامه فورس‌ماژور و ویژه برای سال ۱۳۹۹ است و البته این غیر از بودجه است، بودجه یک برنامه غیرفورس ماژوری است، اما این برنامه باید ویژه، فورس ماژوری و ضرب‌الاجلیباشد و برای شرایط خاص تصمیم گیری شود؛ اگر این برنامه تدوین نشود و یک تا دو ماه از سال ۹۹ هم بگذرد و اگر موضوع ویروس کرونا هم طولانی شود و ندانیم چه کنیم، با مشکلات بزرگی مواجه می‌شویم.

در این برنامه فورس ماژوری باید زندگی اقتصادی و اجتماعی در کنار ویروس کرونا را برای خود عملیاتی کنیم، یعنی این گونه تصور کنیم که نظیر شرایط جنگی که در گذشته داشتیم و در کنار این شرایط جنگی زندگی خود را تنظیم کردیم و به پیش بردیم، شبیه همان شرایط برنامه‌ای فورس‌ماژور‌ و خاص تهیه و عملیاتی کنیم.

* امروز وقت بسترسازی و پیاده‌سازی اقتصاد دیجیتال و مدیریت دیجیتال است

فارس: در این حوزه (برنامه فورس‌ماژور) باید به چه محورهایی توجه کرد؟ 

صادقی: در این باره محورهای مختلف قابل توجه است، اول آنکه باید به یک سری اقدامات کلان اندیشید؛ از جمله اقدامات کلان این است که برای پیاده‌سازی اقتصاد و مدیریت دیجیتال بسترسازی کنیم، امروز اگر بین وزارت ارتباطات و دستگاه‌های اقتصادی تقابلی وجود داشته باشد که راه‌اندازی این اقتصاد دیجیتال کار کدام بخش است و یا اختلافاتی بین وزرا در این باره وجود داشته باشد، مشکل‌ساز خواهد بود.

در این باره باید همدلی و همکاری وجود داشته باشد. باید اختلافات کنار گذاشته شود و اگر می‌خواهیم در رابطه باکرونا خوب عمل کنیم، باید در کوتاه ‌مدت اقداماتی را انجام دهیم که گام‌های اولیه‌ای برای پیاده سازی اقتصاد دیجیتال و مدیریت دیجیتال باشد، حال آنکه این کار برعهده کدام بخش باشد باید با همفکری مشخص شود و به این نتیجه برسیم که هر بخش این اقتصاد دیجیتال را چه کسی تهیه و مدیریت کند.

نباید در شرایطی مثل شرایط امروز (شیوع کرونا) مردم را برای پشتیبانی‌های خدماتی، بازاریابی، رفع مشکلات روزانه و روزمره به خیابان‌ها و ادارات بکشیم، حتی به عقیده من باید طبابت در عرصه دیجیتال هم پایه گذاری شود، یعنی امروز اگر کسی می‌خواهد خود را به پزشکی عرضه کند و نسخه‌ای دریافت کند، دیگر ورود در فضای فیزیکی و رخ به رخ وجود نداشته باشد و در فضای دیجیتال که طبابت انجام شود.

همه جامعه و دستگاه‌های دولتی و شبه دولتی باید برای این برنامه فورس ماژوریِ مدیریت و اقتصاد دیجیتال فکر کنند و گام بردارند و در این حوزه متمرکز شوند، البته در محلی نظیر فضاهای علمی این موضوع جا افتاده است، در برخی از دانشگاه‌ها، کلاس‌ها از فضای فیزیکی خارج شده است و به صورت دیجیتال برگزار می‌شود، دیگر نیاز نیست دانشجو از این سمت تهران برای حضور در کلاس به آن سمت تهران بیاید، بلکه دانشجو و استاد هر دو در خانه اما در فضای دیجیتال با کارایی بالاتر در حوزه ارتقا علمی، گام برمی‌دارند.

از سوی دیگر فضای تحقیقاتی ما هم باید وارد فضای دیجیتال شود تا نیازی به شرایط حضوری نباشد.

اینکه بخواهیم ارباب رجوع به پیش میز دولت بیاید، ضرورتی ندارد، بلکه باید از ارباب رجوع بخواهیم وارد «فضای ما» شود نه اداره ما،‌ یعنی فضایی فراهم شود، مدارک از سوی ارباب رجوع آماده و ارسال شود و در فضای دیجیتال در سیستم اداری بر اساس آن مدارک روال اداری پیش رود.

* دولت برنامه فورس‌ماژوری برای مدیریت واردات و صادرات در شرایط کرونا داشته باشد

صادقی: از دیگر موارد ضروری در این حوزه موضوع واردات و صادرات است، حدود  ۵۰۰ میلیون نفر جمعیت در کشورهای همسایه و اطراف ما هستند، ما اگر بخواهیم واردات انجام دهیم، در برخی شرایط به عنوان مثال‌ ترکیه اجازه واردات نمی‌دهد یا اگر می‌خواهیم صادرات به عراق داشته باشیم با مشکلاتی مواجه می‌شویم؛ نظا‌م مرتبط با بخش خارجی ما که دستگاه‌های مختلف هستند، باید با جدیت روی این مسأله کار کنند، از طریق مذاکرات دو و چند جانبه با کشورهای همسایه بتوانیم موانعی که به واسطه کرونا در حیطه بخش خارجی ما و واردات و صادرات ما ایجاد شده است، رفع کنیم و در این رابطه باید موانع بسیاری از شرکت‌های تجاری خود را رفع کنیم و به آنها کمک کنیم، نباید این شرکت‌ها به حال خود رها نشوند تا در واردات و صادرات دچار مشکل شوند، ضرورت دارد در این حوزه با مجموعه دست اندرکار شرکت‌های دخیل در واردات و صادرات این موانع رفع شود.

* تسهیل فرایند واردات و صادرات در دستور کار باشد

فارس: در حوزه واردات و صادرات پس از شیوع بیماریکرونا مشکلاتی رخ داد، برخی مرزها با کشورمان بسته شد از سوی دیگر برخی کشورها وارد‌ات کالای ما را به کشور خود موقتاً ممنوع کردند و یا اجازه صادرات و ترانزیت به کشور ما ندادند، در این باره باید چه تمهیداتی در دستور کار دولت باشد؟

صادقی: در این شرایط باید فرایندهای واردات و صادرات تسهیل شود، به عنوان مثال یک ضمانت بانکی که مدت‌‌ صدور آن به طول می‌انجامد، باید به صورت دیجیتالی و سریع صادر شود و تسهیلات لازم را در این قضیه فراهم کنیم، دیگر‌ زمان آنکه به ارباب رجوع می‌گفتیم برو ۱۵ روز دیگر برای پیگیری کارت برگرد، گذشته است، باید حتی‌المقدور در کمترین زمان ممکن فرایندهای صادراتی و وارداتی شکل بگیرد و تسهیل شود.

* «مردمی‌کردن اقتصاد» و تسهیل آن کلان‌ترین راهبرد دفاع از اقتصاد کشور در کرونا

صادقی: محور دیگر که در اقدامات کلان باید مورد توجه قرار گیرد، ایجاد تسهیل برای مردمی‌سازی حداکثری اقتصاد است. شرایط فعلی، شرایط جنگی و حتی از نظر من شرایط فوق جنگی است، در این شرایط که بسیار پیچیده‌تر از شرایط جنگی است اگر مردمی‌سازی اقتصاد که سال‌ها درباره آن حرف زده‌ایم اجرا نشود، با مشکل مواجه خواهیم شد، ما هیچ گاه به مشارکت مردم و دولت به صورت جدی فکر نکرده‌ایم اما در این شرایط باید به صورت جدی به آن فکر کنیم، باید به مردم بگوییم که اتفاقاتی رخ داده است و اگر امروز نیایید، کشور از دست می‌رود، جان‌ها از دست می‌رود.

زمانی اگر مردم را دعوت نمی‌کردیم شاید فقط رفاه اقتصادی تا اندازه‌ای کاهش می‌یافت اما امروز در نبود مردم و عدم دعوت آنها به صحنه اقتصاد، خیلی از جان‌ها از کالبد خارج می‌شود، در این مدت شیوع بیماری، دیدید که بحث فقیر و غنی مطرح نیست و در این روزها دیده‌ایم که بسیاری از افراد غنی که جان خود را به دلیل کرونا از دست داده‌اند، بنابراین اینجا پای جان مردم در میان است و اگر مشارکت مردم وجود داشته باشد و مردمی سازی اقتصاد به شکل حداکثری پیاده شود، قطعا می‌توانیم شرایط را به خوبی کنترل کنیم.

پیشنهاد من این است‌ دولت از مردم برای کمک و جلوگیری از فشار اقتصادی به جامعه استفاده کند، وقتی در شیوع کرونا اقتصاد آمریکا و آلمان با چندین هزار میلیارد دلار تولید ناخالص داخلی تحت فشار است، وقتی اقتصاد چین با چندین هزار میلیارد دلار تولید ناخالص داخلی تحت فشار است، پس مشخص است که اقتصاد ما باید حساب کار خود را بکند، به مردم بگوییم که اگر نیایید فشار اقتصادی به مردم قابل توجه خواهد بود و بدین ترتیب با مردمی شدن اقتصاد، فشار اقتصاد از روی دوش مردم برداشته خواهد شد.

* دولت کمک‌ کند فشار کمتری به تولید کننده‌ وارد شود

فارس: اقدامات دولت در این حوزه چه حیطه‌هایی باید متمرکز شود‌؟

صادقی: دولت می‌تواند در این حوزه اقداماتی را انجام دهد، به عنوان مثال می‌تواند تسهیلاتی به تولید کنندگان بدهد، برخی از بدهی‌ها را به تعویق بیندازد، بدهی‌های بیمه‌ای و مالیاتی را به تعویق بیندازد، بدهی‌های مربوط به هزینه‌های برق، آب، گاز و سایر هزینه‌ها را به تعویق بیندازد. تسهیلات را مشمول استمهال کند و تنفس بدهد تا بخش‌های تولیدی بتوانند خود را جمع کنند.

این مواردی است که در نظام حاکمیتی ما امکان اجرا دارد و باید از آن استفاده کنیم؛ باید شرایط عرضه کننده و تولید کننده را درک کنیم، درست است که هزینه متغیر عرضه‌ کننده‌ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌قابل توجه ‌‌‌است‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌، اما هزینه غیرمتغیر عرضه کننده هم شامل آب، برق، گاز، بیمه، حقوق و دستمزد و غیره‌ فشار زیادی به آنها وارد می‌کند که باید کمک کنیم این فشار زیاد نشود و تولید کننده این فشار را تحمل کند.

* لزوم برقراری ایمنی بهداشتی در بنگاه‌های اقتصادی برای جلوگیری از کاهش تولید

فارس: با تشکر از مواردی که به آن به صورت کلیات اشاره کردید، قطعاً این موارد مجموع اقدامات کلان و لازم‌الاجرا در این حوزه بود‌، لطفا اشاره‌ای هم به مجموعه اقدامات خرد لازم‌الاجرا‌ در این حوزه داشته باشید.

صادقی: مهم ترین اقدامات خرد در این حوزه، این است که ایمنی بهداشتی را در بنگاه‌های تولیدی و خدماتی کلید بزنیم. ما ایمنی بهداشتی در سطح جامعه داریم، کارهای خوبی انجام شده است، دوستان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شهرداری‌ها، سپاه و بسیج کمک کرده‌اند که ایمنی بهداشتی در سطح جامعه ایجاد شود که این حرکت خوبی است، اما‌ ایمنی بهداشتی را به بنگاه‌ها نبرده‌ایم؛ وقتی بنگاه اقتصادی می‌خواهد فعالیت اقتصادی انجام دهد، پرسنل آنجا باید اطمینان یابد که تحت تأثیر بیماری کرونا قرار نمی‌گیرند و مصون خواهد ماند، بنابراین گام بعدی ما در ایمنی بهداشتی، ایجاد شرایط بهداشتی در تک تک بنگاه‌ها است تا این بنگاه‌های اقتصادی بتوانند نظیر دوران پیش از کرونا به تولید خود ادامه دهند و بدین ترتیب این حمله کرونایی آسیب چندانی نخواهد زد.

ما سرمایه مهمی به نام سرمایه اجتماعی و همدلی مردم داریم که در کنار سرمایه فیزیکی‌ در جامعه و بنگاه‌ها است و می‌تواند کمک موثری به ما داشته باشد، ما نتوانسته‌ایم از این سرمایه اجتماعی به خوبی استفاده کنیم و در این شرایط کرونا می‌توان از نقش این سرمایه به خوبی استفاده کرد که اگر سرمایه اجتماعی به صحنه آمد و همدلی بین دولت و مردم ایجاد شد، قطعا به خوبی می‌توانیم این جریان را پشت سر بگذاریم.

* اگر کاری نکنیم ارزش پول ملی باز کاهش می‌یابد

صادقی: اگر این کارها را انجام ندهیم باید بدانیم که ارزش پول ملی ما به صورت داخلی دچار افت خواهد شد (یعنی جریان تورم) چون وقتی بنگاه‌های اقتصادی ما ایمنی بهداشتی نداشته باشند، تولید انجام نمی‌دهند و وقتی تولید انجام نشود، عرضه دچار کاهش می‌شود، تقاضا هم تا آن مقدار کاهش نمی‌یابد، درست است که در این شرایط کرونایی تقاضا تا اندازه‌ای کاهش یافته است، ولی تقاضا به اندازه‌ای که عرضه کاهش می‌یابد، کاهی نمی‌یابد‌ بنابراین انتظاری که داریم یک جریان تورمی است‌ و این در شرایطی رخ می‌دهد که مواردی که ذکر شد، عملیاتی نشود.

* خدشه در بازار ارز در صورت عدم مدیریت صادرات در شیوع کرونا‌

صادقی: از سوی دیگر اگر نتوانیم جریان صادرات را نظیر دوران پیش از کرونا دنبال کنیم، تعادل بازار ارز دچار خدشه خواهد شد و هر چه بانک مرکزی تلاش کند که تعادل بخشی بازار ارز را در دستور کار قرار دهد، شاید به جایی نرسد، چون بانک مرکزی هم تا حدی می‌تواند در جریان تعادل بخشی ارزی با توجه به ذخایری که دارد، اقدام کند و باید ورودی ارز را حتماً در این بازار داشته باشیم، بنابراین رفع موانع صادراتی کمک می‌کند که تعادل بخشی بازار ارز نظیر چند وقت اخیر داشته باشیم و ارزش پول ما در مقابل پول خارجی مجددا کاهش نیابد.

فارس: با تشکر از توضیحات جامع و کامل شما،  در پایان اگر مورد قابل ذکری است، بفرمایید‌. 

صادقی: اگر بتوانیم شرایط تولید را بهبود ببخشیم، رفاه اقتصادی‌ بخش عمده‌ای از جامعه ما که کارگران، تکنسین‌ها و مهندسان هستند، کاهش نمی‌یابد چون اگر ایمنی بهداشتی در شرایط تولید ایجاد نشود، کارگر بیکار خواهد شد و نمی‌تواند مزد دریافت کند و یا اگر آن چنان که باید مزد خود را دریافت کند، بنابراین ممکن است رفاه اقتصادی اقشاری از جامعه ما به شدت نزول یابد و کاهش رفاه اقتصادی آثار فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی خواهد داشت و ممکن است مشکلاتی در خانواده‌ها ایجاد کند.

به هر حال امیدواریم با اقدامات کلان و خردی که در آینده نزدیک انجام خواهیم داد و تبیین برنامه فورس ماژور در سال ۹۹ حتی در همین ایام تعطیلات نوروز، به خوبی بتوانیم این بحران را ‌پشت سر بگذاریم.

انتهای پیام/‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

دفعات مشاهده: 49 بار | دفعات چاپ: 3 بار | دفعات ارسال به دیگران: 0 بار | 0 نظر

یادداشتی از دکتر صدیقه مهدوی کنی، عضو هیات علمی پردیس خواهران درباره ویروس کرونا و تاثیر آن بر محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۹/۱/۱۶ | 
شاهد از غیب رسید!!

این روزها که در پی فراگیر شدن ویروس کرونا همه جا سخن از تعطیلی مراکز آموزشی و تجاری، ممنوعیت مسافرت و محدودیت در خروج از خانه است، این پرسش بنیادین بیش از پیش رخ می‌نماید که «آیا روا است که مردم را به پذیرش این محدودیت‌ها وادار کرد و آزادی را از آنان ستاند یا تنها و تنها می‌توان با پند و اندرز آنان را تشویق کرد تا خود به این محدودیت‌ها تن دهند؟»

بسی روشن است که انسان عاقل و سالم تا دم پایانی زندگی، مختار است و این «امکان» را دارد که در محدوده قدرت خود، هرچه می‌خواهد بکند اما حتی آسان‌گیرترین مکاتب فکری نیز بر این باور نیستند که او «مجاز» است هر چه می‌خواهد بکند و دست‌کم، آزادی انسان را قانونا محدود به پایمال‌نکردن حقوق دیگران قلمداد می‌کنند. از همین رو، حتی در چنین مکاتبی نیز اعمال قوه قاهره را برای جلوگیری از دست‌اندازی به حقوق غیر روا می‌دارند. به دیگر سخن، این اجبار دلیل بر سلب اختیار ذاتی انسان نیست بلکه بدان معنا است که تخطی از چارچوب‌ها، کیفری را برای او در پی خواهد داشت. این قاعده عقلائی به کلیت خود در میان انسان‌ها منکری ندارد اما شکافی عمیق میدان نظر را از ساحت عمل دور انداخته است. چه بسیار انسان‌ها که با علم به آسیب‌زایی رفتارشان، زمینه صدمه به خود و جامعه را فراهم می‌آورند چرا که می‌خواهند طبق خوشایند خود عمل کنند!

فکر نمی‌کنم امروز کسی به بهانه حفظ آزادی بر این باور باشد که نباید مانع رفت‌وآمد مبتلایان و مشکوکان به این ویروس منحوس در سطح جامعه شد یا اعمال سخت‌گیری در سفر را سالب آزادی بشر به شمار آورد. گویی این ویروسِ نادیده، شاهدی است رسیده از غیب! خب، ادیان الهی هم یک‌صدا همین را فریاد می‌زدند و می‌زنند. محدودیت‌های دینی بعضا همان خوشایندهایی است که ارتکاب آنها برای انسان «ممکن» است اما خالقِ انسان آنها را به عنوان آسیبی برای انسان و برای جامعه معرفی کرده و «مجاز» ندانسته است. حال در چنین شرایطی از دوگانه فوق کدام را باید برگزید: اجبار یا اندرز؟

بیایید یکبار دیگر شاهد غیبی را مرور کنیم: در این ایام بارها و بارها از مردم «خواسته شد» یا بهتر بگویم «التماس شد» که با توجه به سرعت انتقال و شیوع این بیماری در حد ضرورت از خانه خارج شوند، به مسافرت نروند و در تجمعات حتی جمع خانوادگی شرکت نکنند اما برخی با وجود لمس و مشاهده عینی عواقب امر، بی‌توجه به این التماس‌ها به فعالیت روزمره خود ادامه دادند و بلکه به گشت‌وگذار رفتند. عواقب این بی‌توجهی که نیاز به استدلال عقلانی و فلسفی نداشت اما تا پلیس جاده‌ها را نبست، مغازه‌ها را تعطیل نکرد و تا با زور مردم را خانه‌نشین نکرد، آن گروه را گوش شنوایی نبود که نبود. حال چگونه قابل تصور است در اموری که عواقب آن آنی، فوری، ملموس و قابل مشاهده نیست بتوان بدون هیچ الزامی همه انسان‌ها را با صرف پند و اندرز، تشویق به پیروی از قوانین و دستور الهی یا بشری کرد؟

البته این به معنای تنش‌آفرینی و ایجاد تعارض در اجرا قوانین و محدودیت‌ها نیست. شایسته است که هر محدودیتی برای اکثریت انسان‌ها با زبانی اقناع‌آور تبیین و تشریح شود. باز هم همان شاهد غیبی: درست است که ممنوعیت‌های اعمال‌شده ضررها و چالش‌هایی اقتصادی، فرهنگی، روانی و ... ایجاد می‌کند، اما چون پیش از اجرا اکثریت مردم قانع شده‌اند، اقلیت تنش‌آفرین نمی‌تواند سوء استفاده گسترده‌ای کرده و چونان برخی از وقایع گذشته مثل افزایش قیمت بنزین دست به تحریک عامه مردم بزند. دلالت این تمایز رفتاری مردم روشن است: اقناع پیشینی مردم در مسائل فردی و اجتماعی -چه دینی باشد، چه غیر آن- حتی با اعمال اجبار و ممنوعیت شدید هم مانع همراهی آنها با فرصت‌طلبان خواهد شد.

دفعات مشاهده: 80 بار | دفعات چاپ: 2 بار | دفعات ارسال به دیگران: 0 بار | 0 نظر